Pod wpisami o Piusie XII na…

Pod wpisami o Piusie XII na…

Pod wpisami o Piusie XII na tagu #papieze dostałem kilka zapytań odnośnie do okresu II wojny światowej a postawy Ojca Świętego. Bezsprzecznie jest to postawa kontrowersyjna – jedni uważają, że Pius XII to „papież Hitlera”, inni – że Pacelli robił wszystko, co w jego mocy, żeby do wojny nie doszło, a potem – by ratować jak największą liczbę ludzi.
Nie chcę udzielać ostatecznej odpowiedzi na powyższą kontrowersję, chciałbym za to przedstawić kilka obiektywnych faktów związanych z Piusem XII i okresem wojny:

1. Jakie związki miał Pius XII z Niemcami? Przyszły papież od 1917 roku był stałym mieszkańcem Niemiec, a potem III Rzeszy. Najpierw był nuncjuszem (ambasadorem Watykanu) w Monachium, trzy lata później – w Berlinie. W 1933 negocjował z Hitlerem konkordat między Watykanem a III Rzeszą. Strona kościelna nie była jednak zadowolona z owoców konkordatu.
2. Jakie nastawienie miał Pius XII wobec nazizmu? Krytyczne. W 1937 roku poprzednik Pacellego – Pius XI (o nim jest osobny odcinek) wydał encyklikę „Mit brennender Sorge” (niem. Z palącą troską), w której strona kościelna opowiedziała się przeciwko hitleryzmowi (prawdą jest, że tekst encykliki jest dość „miękki”, jak wskazuje sam tytuł – była ona wyrazem raczej troski, niż wyraźnego sprzeciwu). Przyszły papież Pius XII był niejako współautorem tej encykliki – jego wkład w tekst określa się jako znaczący.
3. Jakie nastawienie miał Pius XII wobec sytuacji Żydów przed wojną w Rzeszy? 20 listopada 1938 – trzy tygodnie po nocy kryształowej – Pacelli wystąpił do ponad 60 przedstawicieli Kościoła na całym świecie z prośbą o pomoc w uzyskaniu ponad 200 tys. wiz dla „niearyjskich katolików” i „żydowskich konwertytów na chrześcijaństwo”, którym groziły represje a których większość była praktykującymi żydami.
4. Czy Pius XII czynił jakiekolwiek starania, by do wojny nie doszło? Tak, ale były to jedynie działania dyplomatyczne – noty, listy, prośby, apele. Pius XII słał listy do Hitlera, w których prosił go o pokój w Europie (np. list z 5 maja 1939). Wielu uważa, że działania te były z pewnością niewystarczające.
5. Jaki stosunek miał Pius XII wobec faszyzmu? Neutralne. Przez cały pontyfikat starał się zachować neutralność, być może z obawy na kruchość młodej niepodległości Watykanu (przypomnę, że Watykan stał się niepodległy dopiero w 1929, wcześniej – od 1870 – był częścią Włoch). Podczas Bożego Narodzenia 1941 Pius XII wypowiedział się w orędziu, że należy napiętnować marksizm i faszyzm, bo stanowią one zagrożenie dla cywilizacji chrześcijańskiej – jest to chyba jedyny tak mocny głos papieża przeciwko Mussoliniemu.
6. Czy papież był zaangażowany w akcje pomocowe? Tak, np. dla Żydów (tak wynika z dokumentów archiwów watykańskich, które zostały odtajnione w zeszłym roku), choć pomoc ta nie była oszałamiająca. Niektórzy badacze stwierdzają jednak, że i tak zostało zrobione bardzo dużo, biorąc pod uwagę ograniczone możliwości papieża. Twierdzi się np., że Pius XII miał uratować życie 947 tysiącom Żydów, a kierujący Fundacją „Pave the Way” Gary Krupp poinformował: Po 2006 r. fundacja poświęciła setki godzin, wydobywając na światło dzienne dokumentację, która dowodzi, że Stolica Apostolska i Pius XII uratowali więcej Żydów niż wszyscy religijni i polityczni przywódcy razem wzięci.
7. Czy papież zakładał porwanie/zamordowanie przez nazistów bądź faszystów? Tak, w takiej sytuacji Stolica Apostolska miała zostać przeniesiona do …Portugalii, gdzie miano przeprowadzić nowe konklawe.
8. Czy papież zaangażowany był w pomoc byłym zbrodniarzom wojennym? Tak, najczęściej podaje się tu przykład stosunku do ustaszy. Zdaniem niektórych historyków, Pius XII wiedział też o działaniach biskupa Aloisa Hudala i potajemnie je popierał, użyczając pieniędzy. Moim zdaniem hipoteza ta nie ma potwierdzenia w wiarygodnych źródłach.
9. Czy papież wypowiedział się podczas II wojny światowej na temat holokaustu? Nie, przynajmniej nic mi na ten temat nie wiadomo.

#historia #gruparatowaniapoziomu #ciekawostki #ciekawostkihistoryczne

Comments are closed.